Actueel

Wet- en regelgeving speelt een steeds grotere rol in de agrarische sector. Van pacht en maatschappen tot omgevingsrecht en natuurschoonwetgeving: voor agrarisch adviseurs is juridische kennis vaak onmisbaar in het advies aan ondernemers. Het Instituut voor Agrarisch Recht (IAR) ondersteunt professionals daarbij al ruim 30 jaar met opleidingen en actuele kennis over het agrarisch recht.

Christien Smits, als vennoot verbonden aan het IAR, is voornamelijk verantwoordelijk voor de organisatie en uitvoering van de opleidingen bij het instituut. ‘Wij zorgen dat professionals die met agrarische vraagstukken werken, op de hoogte blijven van ontwikkelingen in wetgeving en rechtspraak.’

Het Horizon Europe project in Brussel richt zich op gendergelijkheid in de agrarische sector. Het maakt deel uit van het AKIS. Dit is een afkorting die voor veel adviseurs nog nieuw of geheel onbekend is. Meteen komt dan de vraag op: ‘Wat heeft de agrarisch bedrijfsadviseur in Nederland hier concreet aan?’

Annemieke Tromp, bestuurslid van Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs (VAB), snapt die vraag, want deelnemen aan dergelijke projecten moet wel een doel hebben, vindt ze. ‘Het moet niet voelen alsof iemand ‘even’ een dagje Brussel doet.’  Daarom wil ze zichtbaar maken hoe de VAB via Europese netwerken kennis, contacten en thema’s ophaalt die uiteindelijk moeten landen bij de adviseurs in een lidstaat en in de praktijk. Daarbij gaat Nederlandse kennis ook Europa in.

Wilma Hendriks weet als geen ander hoe dun de scheidslijn is tussen ondernemer en bedrijf in de agrarische sector. Ze groeide op als boerendochter en werkt al haar hele professionele leven met ondernemers voor wie het bedrijf een verlengstuk is van henzelf. “Bij veel agrarische ondernemers is het bedrijf niet iets wat je doet, maar iets wat je bent,” zegt ze. “Dat maakt keuzes ingewikkeld, want een strategische beslissing raakt altijd ook de persoon en het gezin.”

Maike Hanenberg is coördinator van de regionale knooppunten in Noord- en Zuid-Holland. Deze knooppunten faciliteren sociale economisch begeleiding (SEB) voor agrarisch ondernemers. “Veel ondernemers lopen rond met vragen die blijven liggen, omdat het lastig is om er tijd voor te maken of omdat de situatie te groot voelt om alleen te dragen. BoerenPerspectief geeft dan precies wat nodig is: rust, overzicht en een veilige plek om hardop na te denken.” 

Agrarisch coach en vertrouwenspersoon Martine Nieuwlaar groeide op op een agrarisch familiebedrijf in Noord-Holland en leerde al jong hoe sterk bedrijf en familie met elkaar verweven zijn. “Bij agrarische families zit het bedrijf altijd aan tafel,” zegt ze. “Het bedrijf is een speler in de familie.”

Die verwevenheid maakt keuzes complex. Beslissingen over de toekomst van het bedrijf raken niet alleen de bedrijfsvoering, maar ook rollen binnen de familie, verwachtingen tussen generaties en persoonlijke identiteit. Martine maakte dat zelf van dichtbij mee in haar ouderlijk bedrijf. “Je neemt het bedrijf altijd mee, ook buiten werktijd. Dat vraagt om begeleiding die verder kijkt dan alleen de zakelijke kant.”

De agrarische sector is in beweging. Bedrijven staan voor grote beslissingen die veel impact hebben op het bedrijf, het gezin en de toekomst. Doorgaan, verbreden, verduurzamen, overdragen of stoppen: het zijn keuzes die je niet alleen maakt. Steeds meer ondernemers zoeken daarom onafhankelijke begeleiding om hun koers scherp te krijgen. Die begeleiding is er in de vorm van Sociaal Economische Begeleiding (SEB), aangeboden via BoerenPerspectief.

Op 27 november organiseerde de VAB een inspirerend najaarsseminar over een thema dat onze sector de komende jaren sterk zal vormen: de eiwittransitie. Met ongeveer 120 adviseurs gingen we samen op zoek naar kennis, perspectief en handelingsruimte. Want als agrarisch adviseurs staan we naast ondernemers die midden in deze ontwikkeling staan. Dit vraagt om visie, actualiteit en vooral om verbinding.

In december start de VAB weer met een nieuwe ronde van het AB-traject: het meerjarige ontwikkelingstraject voor agrarisch bedrijfsadviseurs die willen investeren in hun vak — en in zichzelf. Trainer Ben Kosse begeleidt het traject al sinds de eerste editie, zo’n vijftien jaar geleden. Hij ziet hoe de rol van de adviseur verandert, waarom persoonlijke ontwikkeling steeds belangrijker wordt, en hoe het vernieuwde traject adviseurs nóg beter moet gaan helpen.

Rond 2008 besloot de VAB het toenmalige certificeringssysteem volledig om te gooien. Het oude model- materiaal inleveren en vragen beantwoorden- sloot niet meer aan bij de behoefte van adviseurs en de sector. Ben: “We wilden af van het vinkjes-systeem. Adviseren is mensenwerk. Dus moet je kijken naar wie je bent als adviseur, wat je drijft, waar je op vastloopt en hoe je jezelf kunt blijven ontwikkelen.”

Het AB-traject werd daarom ontworpen als een levenslang-leren benadering, met een persoonlijk ambitieplan als basis. Niet als verplicht nummer, maar als manier om richting te geven aan jouw groei als professional.

Afgelopen zomer zijn al belangrijke stappen gezet. De E-categorie is samengevoegd tot één hoofdcategorie Duurzaam Ondernemerschap en binnen de A-categorie is ruimte ontstaan voor alternatieve leeractiviteiten. Daarmee sluit het systeem beter aan op hoe adviseurs in de praktijk leren en zich ontwikkelen.

Op 21 en 22 oktober 2025 vertegenwoordigde Paul Daniëls de VAB én het Nederlandse AKIS (Agrarisch Kennis- en Innovatiesysteem) tijdens de eerste grote internationale AKIS-conferentie in Boedapest. Bijna alle EU-lidstaten waren aanwezig, met beleidsmakers, onderzoekers en (publieke en private) adviesorganisaties. Centraal stond één vraag: hoe organiseren we een kennis- en innovatiesysteem dat écht op het erf landt?

Een goed werkend Agrarisch Kennis en Innovatiesysteem zorgt ervoor dat:

• kennis niet op de plank blijft liggen, maar stroomt tussen alle partijen — tot bij de boer/tuinder;
• kennis innovatie aanjaagt en zorgt voor praktische oplossingen voor vraagstukken van vandaag en morgen;
• ketenpartners en stakeholders elkaars perspectieven kennen en waarderen;
• er transparante samenwerking en een eerlijk speelveld ontstaat;
• overheden de optimale maatregelen kunnen stimuleren..

Een goed werkend AKIS is essentieel voor een vitale, toekomstbestendige agrarische sector in Europa, dat is ook de overtuiging van de Europese Commissie.

VAB werkgroep dier organiseerde op 30 september 2025 het inspirerende Symposium Dierenwelzijn, waarin zowel beleid als interessante praktijkcases aan bod kwamen. De aanleiding? Deze zomer is het Convenant Dierwaardige Veehouderij getekend door de vele betrokken partijen; van minister Wiersma en LTO voorzitter Ger Koopmans tot diverse diersectoren, marktpartijen en maatschappelijke organisaties zoals de Dierenbescherming en Caring Farmers. De afspraken die hierin zijn gemaakt, vergen veranderingen van de sector. Als agrarisch adviseur is het zaak om inzicht te hebben in alle aspecten van dierenwelzijn en de impact van de afspraken in het convenant.

Pieter Vlaar (Vertify): ‘Alle veranderingen gaan uiteindelijk via de ondernemer’

Na een studie technische bedrijfskunde en een carrière in de bouw en bollenteelt, belandde Pieter Vlaar (57) uiteindelijk in de innovatie van het groene domein. Hij leidde jarenlang een groot bollenteeltbedrijf met eigen export en veredeling, maar koos later voor de advies- en onderzoekswereld. Via functies bij Countus, Rabobank en als docent bedrijfskunde is hij nu eindverantwoordelijk voor praktijkonderzoek en PPS-projecten bij Vertify, een onafhankelijke stichting in agrarisch onderzoek.

Het lidmaatschap van de VAB biedt Pieter verdieping en verbreding in zijn werk. “Tijdens bijeenkomsten en trainingen krijg je inzicht in actuele thema’s waar je in je dagelijkse werk niet altijd aan toekomt. Het is ook waardevol om collega’s beter te leren kennen: sparringpartners worden, elkaar uitdagen en elkaars expertise benutten. Zo kun je ondernemers en de sector in de volle breedte verder helpen.”

Rick Hoksbergen (Countus): ‘Ons vak draait niet alleen om cijfers, maar vooral om visie’

Na een loopbaan als veehouder en voerspecialist stapte Rick Hoksbergen in 2005 over naar de agrarische bedrijfsadvisering. Sinds 2022 werkt hij bij Countus, waar hij ondernemers begeleidt bij complexe bedrijfskundige vraagstukken. Zijn aanpak is gevormd door ervaring in de praktijk en een brede kijk op de sector.

“Ons vak draait niet alleen om wet- en regelgeving of cijfers, maar vooral om visie en mensen,” vertelt Rick. Natuurlijk moet je weten hoe banken naar bedrijven kijken en welke regels er gelden, maar volgens hem is dat slechts de basis. Het echte advies gaat over de toekomst: waar wil een ondernemer heen en wat betekent dat voor zijn bedrijf? “Dat ligt niet vast. Juist door met collega’s met verschillende achtergronden te sparren, scherp ik mijn eigen visie aan. Die verschillende invalshoeken neem ik mee in het gesprek met de boer. Zo kan ik beter meedenken over de keuzes die hij maakt en wat dat concreet betekent op zijn bedrijf.”

Toekomstgericht en duurzaam adviseren begint met BAS-erkenning
De agrarische sector verandert snel. Nieuwe regels en technologische ontwikkelingen stellen steeds hogere eisen aan het vak van bedrijfsadviseur. Het is dan ook belangrijk om te laten zien dat je beschikt over actuele kennis en onafhankelijkheid. BAS-erkenning is daarvoor onmisbaar. Maar wat is dat precies en wat zijn de voordelen voor jou als adviseur?

Barend Meerkerk (57) van PPP-Agro Advies is agrarisch bedrijfsadviseur in West-Nederland. Hij heeft een BAS-erkenning en begeleidt al sinds 1992 melkveehouders bij hun dagelijkse bedrijfsvoering en bij het maken van strategische keuzes. BAS-erkenning en VAB-lidmaatschap ziet hij als onmisbaar voor adviseurs die zichzelf serieus nemen.

Barend werkt met meer dan 20 collega’s en samen adviseren ze zowel over praktische vraagstukken, zoals beweiding en voerstrategieën, als over de langere termijn. Denk daarbij aan vragen als ‘Hoe ontwikkel je je bedrijf en hoe speel je in op veranderend beleid en nieuwe innovaties?’ “Zelf heb ik mij verder gespecialiseerd in het snijvlak van beleid en uitvoering. Dat betekent dat ik vaak werk met nieuwe concepten of regelingen en kijk hoe die in de praktijk toepasbaar zijn voor boeren.”

Alleen BAS-erkende agrarisch adviseurs kunnen in overleg met hun klant een GLB-voucher aanvragen.  Dit heeft directe gevolgen voor je werk en kansen als bedrijfsadviseur.

Agrarisch bedrijfsadviseur Harm Rijneveld (37) werkt vanuit zijn bedrijf Terug naar de Basis Advies door heel Nederland. Hij begeleidt melkveehouders en boeren binnen het gemengde bedrijf bij vraagstukken die te maken hebben met regeneratieve en biologische landbouw en natuurinclusiviteit. Hij is lid van de VAB en erkend in het BAS-register, waarmee hij zorgt dat zijn kennis actueel blijft. Naast technisch advies richt hij zich steeds meer op coaching. “Als boeren vastlopen, wil ik ze helpen om stappen te zetten.”